ΚΕΙΜΕΝΟ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΦΟΡΗΣ ΠΕΤΑΛΙΔΗΣ
Περισσότεροι από 600 χορευτές, από 36 ποντιακά σωματεία των επτά νομών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, συμμετείχαν στον 14ο Παιδικό – Εφηβικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών του Συνδέσμου Ποντιακών Σωματείων (ΣΠΟΣ) Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΠΟΕ), ενώ χιλιιάδες θεατές το παρακολούθησαν γεμίζοντας ασφυκτικά το νέο Κλειστό Γυμναστήριο του Κιλκίς, αλλά συμμετείχαν και στις εκδηλώσεις μνήμης της Γενοκτονίας στην πόλη του Κιλκίς.
Τα παιδιά και οι έφηβοι χορευτές 36 Ποντιακών και Πολιτιστικών Συλλόγων από τους νομούς, Λάρισας, Ημαθίας, Πέλλας, Πιερίας, Σερρών, Χαλκιδικής, και φυσικά από τους οικοδεσπότες του νομού Κιλκίς, αποδείχθηκαν άξιοι πρεσβευτές των παραδόσεων των Ελλήνων του Πόντου και προσέφεραν ένα μοναδικό υπερθέαμα το απόγευμα του Σαββάτου 3 Μαΐου 2025, παρουσιάζοντας ποντιακούς χορούς, από όλες τις περιοχές του Πόντου.
Το νέο Κλειστό Γυμναστήριο σείστηκε από τα βροντερά ρυθμικά πατήματα στο δάπεδο, συγχρονισμένα με τους ήχους του νταουλιού και της ποντιακής λύρας εξακοσίων χορευτών, που ένωσαν τις ανάσες τους, κράτησαν ο ένας το χέρι του άλλου, στοιχείο ενότητας και συντροφικότητας, και στις μεγάλες κορυφώσεις του χορού, ύψωσαν τα χέρια ψηλά δείχνοντας τη δύναμη υπεροχής των Ποντίων.
Των Ποντίων οι χορευτικές κοινότητες, ντυμένες με τις χαρακτηριστικές παραδοσιακές φορεσιές, προικισμένες με νεανική σφριγηλότητα και χάρη, σχημάτισαν μια ατέλειωτη ροή από πολύχρωμους κυκλικούς χορούς και γνώρισαν την ζεστή υποδοχή, με ζωηρές επευφημίες, και το παρατεταμένο χειροκρότημα των θεατών σε κάθε χορό.
Την παρουσίαση του 14ο Παιδικό – Εφηβικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών του Συνδέσμου Ποντιακών Σωματείων, έκανε η Βασιλική Ραφαηλίδου, η οποία καλωσόρισε τους συμμετέχοντες και τους παρευρισκομένους στην εκδήλωση και έδωσε το λόγο στους επισήμους για χαιρετισμό.
Ο Δημήτρης Κυριακίδης
Την έναρξη του 14ου Παιδικού – Εφηβικού Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών, που φιλοξενήθηκε στην πόλη του Κιλκίς, κήρυξε ο Δήμαρχος Κιλκίς Δημήτρης Κυριακίδης τονίζοντας ότι η νέα γενιά είναι άξιος συνεχιστής και κρατά ψηλά τη σημαία των ιδεών και των παραδόσεων του Πόντου και μεταξύ άλλων ανέφερε.
Ο Πόντος είναι εδώ! Περήφανος και αγέρωχος, απλώνει τα φτερά του σε όλη την οικουμένη και στέλνει το μήνυμα της ενότητας και της συναδέλφωσης των λαών μέσα από τον πολιτισμό του. Ο Πόντος είναι εδώ.
Ζωντανεύει στη λάμψη των παιδικών και εφηβικών ματιών, ψιθυρίζει τους καημούς και τα παράπονά στο μουσικό κάλεσμα της λύρας, και συνεχίζει να χαράζει την ένδοξη πορεία του στην αεικίνητη γραμμή του χρόνου.
Ο Πόντος πλημμυρίζει σήμερα το Κλειστό Γυμναστήριο με το λαμπρό μέλλον του τόπου μας: τα παιδιά και τους έφηβους χορευτές, που μέσα από τον χορό βιώνουν και αναπαριστούν όλες τις συνήθειες, τα ήθη και τα έθιμα της ποντιακής κοινότητας.
Και δεν είναι μόνο μια μορφή επικοινωνίας οι ποντιακοί χοροί, είναι τρόπος ζωής που κυλάει στο αίμα μας και μαρτυρά τη δύναμη της συνέχειας, τις αξίες της αλληλεγγύης, που έδωσαν στους Πόντιους το σθένος και το κουράγιο να επιβιώσουν ύστερα από τον τραγικό ξεριζωμό από τις πατρογονικές τους εστίες, και να κρατήσουν ακέραια την μοναδική πολιτιστική τους φυσιογνωμία στη νέα Πατρίδα. Ο χορός, λοιπόν, έγινε μέσο επιβίωσης και διατήρησης της ποντιακής ταυτότητας.
Με μεγάλη χαρά ο Δήμος Κιλκίς, ένας κατεξοχήν προσφυγικός Δήμος με μεγάλο πληθυσμό Ποντίων πολιτών, φιλοξενεί σήμερα το 14ο Παιδικό και Εφηβικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών και συμμετέχει στη διοργάνωσή του, συνεργαζόμενος με τον Σύνδεσμο Ποντιακών Σωματείων Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας.
Είναι ξεχωριστή τιμή για όλους μας, και καλωσορίζουμε με αδελφικά συναισθήματα, την παρουσία των Ποντιακών Πολιτιστικών Συλλόγων της Λάρισας, της Ημαθίας, της Πέλλας, της Πιερίας, των Σερρών και βεβαίως τους Ποντιακούς Πολιτιστικούς Συλλόγους του Κιλκίς, που με τους τελετουργικούς χορούς, που θα μας παρουσιάσουν, θα εκφράσουν για μία ακόμη φορά την ενότητα και την υπεροχή του Πόντου και θα μας ιστορήσουν τις παραδόσεις και την τρισχιλιετή ζωή στις αλησμόνητες Πατρίδες μας.
Το φετινό Φεστιβάλ είναι αφιερωμένο σε μία πολύ ξεχωριστή περιοχή του Πόντου, το Καρς σταυροδρόμι πολιτισμών και του εμπορίου, στην οποία έζησαν οι Έλληνες του Πόντου. Είναι, επίσης, αφιερωμένο σε έναν ταλαντούχο Κιλκισιώτη εκπαιδευτικό, με αγάπη για τις ρίζες του Καρς, τον αείμνηστο Δημήτρη Νικοπολιτίδη, που υπηρέτησε την δευτεροβάθμια εκπαίδευση ως φιλόλογος και λυκειάρχης στη Βόρεια Ελλάδα και η άοκνη ερευνητική του εργασία, χάρισε έναν ανεκτίμητο θησαυρό στην ποντιακή γραμματεία, ο οποίος αποτυπώνεται στα θεατρικά έργα του που είναι γραμμένα στην ποντιακή γλώσσα και στο λεξικό της ποντιακής διαλέκτου από τα νέα ελληνικά στα ποντιακά, που είναι επίσης, μια σπουδαία συμβολή στη διάδοση και διάσωση της ποντιακής διαλέκτου.
Ο Πόντος ζει, και η νέα γενιά, ως άξιος συνεχιστής, θα κρατήσει ψηλά τη σημαία των ιδεών και των παραδόσεών του.
Το Φεστιβάλ χαιρέτησαν εκ μέρους του Σεβασμιώτατου Μητροπολίτη Κιλκίς ο εφημέριος του Ιερού Ναού ΠεντεκαιΔεκα Μαρτύρων Πολύκαρπος Κοντοζίδης, ο Αντιπρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, βουλευτής Κιλκίς Γιώργος Γεωργαντάς, ο οποίος συνεχάρη τους διοργανωτές, τον Σύνδεσμο Ποντιακών Σωματείων Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας, τον Δήμο Κιλκίς για την πρωτοβουλία της φιλοξενίας του πολιτιστικού θεσμού στο Κιλκίς, και τους γονείς των μικρών και έφηβων χορευτών για την αρωγή τους στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του Πόντου.
Ο Στάθης Κατσίδης
Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ποντιακών Σωματείων (ΣΠΟΣ) Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΠΟΕ) Ευστάθιος Κατσίδης, καλωσόρισε τους συμμετέχοντες στο Παιδικό - Εφηβικό Φεστιβάλ στο Κιλκίς, ευχαρίστησε όλους όσους συνέβαλαν στην πραγματοποίησή του, αρχές της πόλης και τα ποντιακά σωματεία του Κιλκίς, και τόνισε ότι αυτή η λαμπρή νέα γενιά, παραλαμβάνει τη σκυτάλη του αγώνα για την διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Το φετινό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών ήταν αφιερωμένο στην περιοχή του Καρς, για την οποία μίλησε ο εκπαιδευτικός – συγγραφέας Νίκος Κωνσταντινίδης και στον αείμνηστο Κιλκισιώτη εκπαιδευτικό Δημήτρη Νικοπολιτίδη για τη σπουδαία ερευνητική συμβολή του στην ποντιακή γραμματεία και στη διάδοση και διάσωση της ποντιακής διαλέκτου.
Ο Δήμαρχος Κιλκίς, εκ μέρους των διοργανωτών, επέδωσε τιμητική πλακέτα στον γιο του Σάββα Νικοπολιτίδη.
Ο Δημήτρης Νικοπολιτίδης, γεννήθηκε στο Κιλκίς το 1925 από Ποντίους γονείς από το Καρς. Τελείωσε στη γενέτειρα του το δημοτικό και το γυμνάσιο και στη συνέχεια σπούδασε φιλολογία στη φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Υπηρέτησε ως καθηγητής στο ιδιωτικό γυμνάσιο Κρύας Βρύσης Γιαννιτσών, στην εμπορική σχολή Κομοτηνής (Οικονομικό γυμνάσιο), στο δημόσιο γυμνάσιο Κρύας Βρύσης, στο γυμνάσιο Νέας Μεσημβρίας νομού Θεσσαλονίκης στο γυμνασιακό παράρτημα Αγίου Αθανασίου... (του Α' γυμνασίου θηλέων Θεσσαλονίκης ως διευθυντής), στο γυμνάσιο ΙΓ' γυμνάσιο Εράτυρας Νομού Κοζάνης, στο Δ' γυμνάσιο Θεσσαλονίκης και, με απόσπαση, στο λυκειακό τμήμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, στην Κωνσταντινούπολη, από το 1975 έως το 1980. Επίσης, ως γυμνασιάρχης στο Α' γυμνάσιο αρρένων Αλεξάνδρειας νομού Ημαθίας, στο Β' γυμνάσιο και Β' λύκειο Κιλκίς, απ’ όπου και συνταξιοδοτήθηκε.
Έγραψε και παρουσίασε στη σκηνή με μαθητές του τις παρακάτω ποντιακές κωμωδίες: Ο πρόεδρον τη χωρί. Όλ(ε)α για την Παναΐλαν. Χωρίς εσέν’ ΄κι ‘ίνουμε, χωρίς εσέν’ ΄κ ευτά(γ)ω και η Λίτα εγάνωσεν τα πουλούλ(ε)α.
Η τελευταία παίχτηκε σε πολλές πόλεις της Γερμανίας, σε σκηνοθεσία του άλλοτε πρωταγωνιστή μαθητή του στο γυμνάσιο Κρύας Βρύσης, Λευτέρη Τελλίδη, δάσκαλο από το 1975 στη Γερμανία.
Πολύ καλός γνώστης της ποντιακής διαλέκτου (στη γραφή και στην προφορά), επιμελήθηκε περισσότερα από τριακόσια ανέκδοτα που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Ποντιακή Εστία» και σε τοπικές εφημερίδες. Το έργο της ζωής του είναι το «Λεξικό της Ποντιακής Διαλέκτου».
Έτσι, ήταν ένας από τους ελάχιστους εναπομένοντες “βαθείς” γνώστες θεμάτων και προσώπων του τόπου, κάτι που τον καθιστούσε ιδιαιτέρως αγαπητό αλλά και πολύτιμη “ζωντανή πηγή”. Γι’ αυτό και με την “μετοικεσία” του στα “ουράνια δώματα” αφήνει δυσαναπλήρωτο κενό και σ’ αυτήν την κοινωνία και στον πνευματικό κόσμο του Κιλκίς και στο ποντιακό στοιχείο ειδικότερα. Όμως, κι αν αυτός “έφυγε”, το σημαντικό έργο του “μένει” παρακαταθήκη και κρατεί την μορφή του ανεξίτηλα “χαραγμένη” στις ψυχές όλων και στην συλλογική μνήμη. Απεβίωσε στις 21 Ιανουαρίου 2023.
Ο Νίκος Κωνσταντινίδης
Στην ομιλία τους για τους Έλληνες του Καρς ο Νίκος Κωνσταντινίδης, μεταξύ άλλων ανέφερε.
Το Καρς είναι σήμερα περιοχή της Ανατολικής Τουρκίας το οποίο, με τη συνθήκη του Βερολίνου το 1978, δόθηκε στην ορθόδοξη Ρωσία, για σαράντα χρόνια, μέχρι το 1918.
Η πρόταση για την εγκατάσταση των δεινοπαθούντων Ελλήνων του Πόντου, από πλευράς της Ρωσίας, στα μέρη του ρωσοκρατούμενου Καρς, ήταν ελκυστική. Έτσι, πολλοί Πόντιοι από τις επαρχίες της Χαλδίας της Θεοδοσιούπολης, της Τραπεζούντας, της Σεβάστειας, της Ροδόπολης, της Νεοκαισάρειας πήγαν να εγκατασταθούν στο Καρς για να μπορούν να ασκήσουν ανεμπόδιστα τη θρησκευτική και τη γλωσσική τους ταυτότητα.
Φάλαγγες από κάρα, πρόσφυγες όλων των ηλικιών έφευγαν με οδηγό μια στάλα φως στην ψυχή τους, προς τον Αντικαύκασο. Μαζί τους, στον ίδιο δρόμο, ο παπάς και ο δάσκαλος, ο παππούς και ο εγγονός. Ώρες και ημέρες ολόκληρες βάδιζαν με όλες τους τις δυνάμεις. Σταματούσαν μόνο, όταν δεν άντεχαν άλλο κι έπρεπε να ξαποστάσουν. Να φάνε και να πιούνε κάτι. Να ξεκουραστούν οι ίδιοι και τα ζωντανά τους.
Η ζωή στη νέα τους πατρίδα εξαρτιόταν από τις καιρικές συνθήκες. Ο χειμώνας ήταν βαρύς, το χιόνι πολύ και οι θερμοκρασίες χαμηλές. Τα βράδια μαζεύονταν σε γειτονικά και φιλικά σπίτια έκαναν «παρακάθ’» και διηγούνταν ιστορίες. Τα παιδιά έπαιζαν παιχνίδια στους δρόμους, στον προαύλιο χώρο του σχολείου, στις αυλές των σπιτιών και κοντά σε βρύσες. Οι ασχολίες των κατοίκων της περιοχής του Καρς ήταν η γεωργία, η κτηνοτροφία και η υλοτομία.
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η φιλοπατρία των Καρσλίδων κατά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων (1912-1913), που εκδηλώθηκε με οικονομική στήριξη, στέλνοντας στην Ελλάδα χιλιάδες χρυσά ρούβλια και τόνους ολόκληρους από διάφορα μάλλινα είδη.
Επιπλέον αρκετοί Έλληνες ήρθαν και κατατάχθηκαν στον ελληνικό στρατό, όπως έκαναν και στον Α΄ Παγκόσμιοο Πόλεμο το 1914. Πολλοί επίσης ήταν αυτοί που πολέμησαν με την πλευρά των Ρώσων εναντίον των Τούρκων στο Μέτωπο του Καυκάσου, στη μάχη του Σαρίκαμις.
Τον Μάρτη του 1918 αποχωρούν οι Ρώσοι από το Καρς, λόγω της προηγηθείσης επανάστασης των Μπολσεβίκων, αφήνοντας τους Έλληνες ανυπεράσπιστους απέναντι στους Τούρκους. Μόνη τους σωτηρία ήταν η φυγή.
Οι μεν Έλληνες του νοτίου Καρς έφυγαν με τρένα μέσω της Αρμενίας μέχρι το Βατούμ, ενώ οι Έλληνες του Αρταχάν και της Κιόλας με βοϊδάμαξες και αλογάμαξες διανύοντας μια διαδρομή 200 χιλιομέτρων περίπου, μέσα από βουνά και χιόνια μέχρι το λιμάνι του Βατούμ.
Πρώτος σταθμός στην Ελλάδα ήταν τα Απολυμαντήρια. Βγαίνοντας από τα Απολυμαντήρια, μετά από παραμονή μερικών μηνών, επέλεγαν τόπο για την εγκατάστασή τους στη Βόρεια Μακεδονία. Οι περιοχές που εγκαταστάθηκαν ήταν κυρίως το Κιλκίς, η Δράμα, η Φλώρινα, οι Σέρρες, η Θεσσαλονίκη και μεμονωμένα κι αλλού. Η πόλη μας έχει συνοικία με το όνομα «Κιολαλίδικα», ενώ ο νομός μας είκοσι αμιγώς καρσλίδικα χωριά.
Η εκδήλωση, διανθίστηκε και με απαγγελίες κειμένων και ποιημάτων για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού από μαθητές του 4ου Δημοτικού Σχολείου Κιλκίς.
Τραγούδησε ο μικρός Σταύρος Μαυροφρύδης, (Γουρπάν σε σόν το θέλεμαν) από το Νομό Σερρών. Απήγγειλαν δύο παιδιά για την Σερανίτσα, η Δωροθέα Καντσιούκ.
Για τον χορό Σέρρα απήγγειλε ο Ευστράτιος Σαχταρίδης.
Κορυφαία στιγμή του φεστιβάλ ήταν όταν χορευτές από όλα τα σωματεία των επτά νομών της Κεντρικής Μακεδονίας χόρεψαν το πυρρίχιο χορό Σέρρα.
Το 14ο Παιδικό - Εφηβικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών παρακολούθησαν ο Δήμαρχος Κιλκίς Δημήτρης Κυριακίδης, ο Αντιπρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, βουλευτής Κιλκίς Γιώργος Γεωργαντάς, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Κιλκίς Γιάννης Χατζηαποστόλου, οι Αντιδήμαρχοι Θεμιστοκλής Ανθρακίδης, Θεμιστοκλής Κοσμίδης, Νικόλαος Γιαρήμαγας, Ελένη Πατλάκη, ο εντεταλμένος δημοτικός σύμβουλος Κωνσταντίνος Μπλούκος, ο δημοτικός σύμβουλος Φώτης Γεωργιάδης, από το Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα ‘’Νίκη’’ ως εκπρόσωπός του η Χριστίνα Χρυσοχοϊδου, Πρόεδροι και μέλη Πολιτιστικών Συλλόγων και φορέων και πολλοί γονείς και συγγενείς των παιδιών και των εφήβων χορευτών από όλες τις συμμετέχουσες περιοχές.
Οι χοροδιδάσκαλοι που συμμετείχαν ήταν οι: Σοφία Κέλογλου Κυριλλίδου, Παλασίδης Κυριάκος, Λάχανης Βαγγέλης, Ιντζεβίδης Βαγγέλης, Σουμελίδης Ηρακλής, Χριστοφορίδου Δέσποινα, Μάτσου Ιωάννα, Δημόπουλος Δημήτρης, Τουμπουλίδου Έφη, Νικολαΐδης Κώστας, Γούλος Δημήτρης, Ευσταθιάδης, Στέλιος, Κουρουτζίδης Παναγιώτης, Νικολαΐδης Χάρης, Κοτανίδης Γιάννης, Τσιλογλανίδης Παύλος, Παυλίδης Κωστας, Αρσενικού Δήμητρα, Μπίλης Στράτος, Θεόφιλος Πασχαλίδης, Βασίλης Κυριακίδης.
Μουσικοί του φεστιβάλ:
Λογγιζίδης Χρήστος.
Τελιορίδου Αγγελική.
Φωτιάδης Γιώργος.
Τιφτικίδης Χρήστος.
Ναλτζίδης Κυριάκος.
Ορφανίδης Ηλίας.
Σαχπεκίδης Θεόδωρος.
Τιφτικίδης Γιώργος.
Ασλιχανίδης Ευρυσθένης.
Της έναρξης του Φεστιβάλ, προηγήθηκε το απόγευμα του Σαββάτου 3 Μαΐου 2025 πορεία όλων των Πολιτιστικών Ποντιακών Συλλόγων και των χορευτών από το Δημαρχείο έως την πλατεία Ειρήνης.
Τα παιδιά απέθεσαν λουλούδια στο Μνημείο του Ποντιακού Ελληνισμού και κρατήθηκε ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
