Με επιτυχία και με μεγάλη προσέλευση κόσμου, συγγενών της ευρύτερης οικογενείας του, έγινε το φιλολογικό μνημόσυνο αφιερωμένο στον Βλαδίμηρο Τριανταφύλλωφ (Τριανταφυλλίδη), δάσκαλο του Στρατάρχη Ζούκωφ, που διοργάνωσε ο Σύλλογος Καυκασίων Καλαμαριάς «Ο Προμηθέας» στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης, το βράδυ του Σαββάτου 22 Νοεμβρίου 2025.

Μάλιστα ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης Γιάννης Αποστολίδης, ανακοίνωσε ότι θα εισηγηθεί στο διοικητικό συμβούλιο να υπάρξει εκ μέρους του ιστορικού σωματείου της πρωτεύουσας των προσφύγων, υποτροφία για μεταπτυχιακό ή διδακτορικό σε όποιον θελήσει να μελετήσει την ιστορία και την προσφορά του Βλαδίμηρου Τριανταφύλλωφ (Τριανταφυλλίδη), ως ελάχιστη αναγνώριση της προσφοράς του.

Τους συμμετέχοντες, ομιλητές, εκπροσώπους ποντιακών και προσφυγικών σωματείων, και παλιννοστούντων, καλωσόρισε ο συντονιστής της εκδήλωσης δημοσιογράφος Φόρης Πεταλίδης.

Ο Φόρης Πεταλίδης

Όπως είπε εκ μέρους των διοργανωτών ο Φόρης Πεταλίδης, καλώς ήρθατε στο φιλολογικό μνημόσυνο που διοργανώνει ο Σύλλογος Καυκασίων Καλαμαριάς «Ο Προμηθέας» αφιερωμένο στον Πόντιο ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης, με καταγωγή το Μαγαρατσίκ του Καρς, Βλαδίμηρο Τριανταφύλλωφ (Τριανταφυλλίδη), δάσκαλο του Στρατάρχη Ζούκωφ και ανώτατο αξιωματικό του Κόκκινου Στρατού, ενταφιασμένο στο Κρεμλίνο, στο κοιμητήριο των ηρώων της Σοβιετικής Ένωσης, εδώ στη φιλόξενη αίθουσα της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης».

Χαιρετισμοί

Ο Χρήστος Πετανίδης

Σύντομο χαιρετισμό απηύθυνε ο πρόεδρος του Συλλόγου Καυκασίων Καλαμαριάς «Ο Προμηθέας» Χρήστος Πετανίδης, είπε ότι η εκδήλωση μπορεί να διοργανώνεται από τον Σύλλογο Καυκασίων, αλλά στηρίζεται στον Νίκο Κωνσταντινίδη, εκπαιδευτικό, συγγραφέα και δάσκαλο, τον Θανάση Στυλίδη και τον Φόρη Πεταλίδη, γιατί χωρίς αυτούς δεν μπορούσε να γίνει.

Στη συνέχεια διάβασε ένα μικρό απόσπασμα από το άρθρο του Νίκου Κωνσταντινίδη για τον Βλαδίμηρο Τριανταφύλλωφ που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΕύΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, αναφέροντας. «Δεν είναι λίγες οι φορές που όταν μιλάμε για ήρωες τους αναζητούμε στα βάθη των αιώνων, ενώ υπάρχουν δίπλα μας και ενώ αποτελούν το πιο ιερό κομμάτι της ευρύτερης ποντιακής οικογένειάς μας. Είναι αυτοί που ξεχώρισαν σε παλικαριά και ήθος και είχαν μεγάλη συμμετοχή σε κοινούς αγώνες. Είναι όσοι διακρίθηκαν για τη φλογερή τους ψυχή και αγωνίστηκαν για τα ιδανικά της ζωής και της ελευθερίας, αναδεικνύοντας τον πατριωτισμό  σε αρετή και ανδρεία. Ένας τέτοιος ήρωας με καταγωγή το ελληνικό χωριό Μαγαρατζίκ του Καρς, ενταφιασμένος στη νεκρόπολη των ηρώων του Κρεμλίνου, είναι και ο Βλαδίμηρος Τριανταφύλλωφ».

Ο Γιάννης Αποστολίδης

Χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθηνε ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, Γιάννης Αποστολίδης τόνισε ότι η Λέσχη με χαρά δέχεται να γίνονται εκδηλώσεις στην αίθουσά της. Ο ποντιακός κόσμος είχε εξαιρετικές προσωπικότητες και δεν αντιμετωπίστηκαν με της πρέπουσες τιμές, λόγω των ανωμάλων πολιτικών καταστάσεων. Αυτές οι προσωπικότητες δεν έχουν αναδειχθεί όσο θα έπρεπε. Και είναι ευτυχές το γεγονός ότι η σημερινή εκδήλωση συμβάλει να γίνει γνωστή η προσωπικότητα του Βλαδίμηρου Τριανταφύλλωφ. Και μιας και μιλάμε για Κόκκινο Στρατό και Σοβιετική Ένωση, ο πρώτος και ακραιφνής εισηγητής του Σοσιαλισμούς την Ελλάδα, ο Γεώργιος Κωνσταντινίδης – Σκληρός. Η ελληνική κοινωνία δεν το ξέρει. Και γιατί να μην πούμε ότι ο Γιάννης Πασαλίδης, ήταν πρόσφυγας, αλλά πρέπει να ξέρουμε την ιστορία του ποντιακού ελληνισμού, πριν την προσφυγιά.

Όσον αφορά τον Βλαδίμηρο Τριανταφύλλωφ, ας σκεφτούμε προς στιγμήν, πώς θα ήταν άραγε ο κόσμος μας, και το εννοώ, πως θα ήτανε εάν δεν τον έχανε τόσο νωρίς η Σοβιετική Ένωση. Και πως μπόρεσε ένας άνθρωπος, από τις συνθήκες εκείνες τις ανέχειας, της φτώχειας, στον Καύκασο, αναδείχθηκε σε κορυφαίο ηγέτη του Κόκκινου Στρατού, αλλά και σε κορυφαία προσωπικότητα ολόκληρης της Σοβιετίας. Και γι’ αυτό του έγινε η τιμή, η σορός του να τοποθετηθεί στη νεκρόπολη του Κρεμλίνου. Θα πρέπει συνεπώς αυτές τις ιστορίες να τις διαδώσουμε όσο τον δυνατόν ευρύτερα για να έχουμε ακόμη βαθύτερη συναίσθηση της ταυτότητάς μας.

Η Χορωδία

Η χορωδία του Συλλόγου Καυκασίων Καλαμαριάς «Ο Προμηθέας», με τη συνοδεία το χοράρχη και λυράρη – τραγουδιστή Γιώργου Στεφανιδη, απέδωσε πέντε (5) τραγούδια.

Συγκεκριμένα απέδωσαν τα τραγούδια, «Καράπουρουν», «Αιχμάλωτος επιάστα σην Κρουσιάν απάν’ μανίτσα μ’», «Είδα τ’ ομάτια σ’, είδα τα», «Μαυροθάλασσας ψήα, άμον τα νεράς κρύα» και «Εμείς Αυτοκρατόρων γιοί, και Ακριτών παιδία».

Ομιλητές

Ο Νίκος Κωνσταντινίδης

Πρώτος ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο εμπνευστής της ιδέας για το φιλολογικό μνημόσυνο στον Βλαδίμηρο Τριανταφύλλωφ, ο Νίκος Κωνσταντινίδης, δάσκαλος – συγγραφέας.

Στην ομιλία του ο Νίκος Κωνσταντινίδης, μεταξύ άλλων ανέφερε πως άρχισε να ψάχνει για τις προσωπικότητες των Ελλήνων του Καυκάσου και πως έφτασε να γράψει και να εισηγηθεί να γίνει η διοργάνωση της εκδήλωσης από στον Σύλλογο Καυκασίων Καλαμαριάς «Ο Προμηθέας».

Μεταξύ άλλων ο Νίκος Κωνσταντινίδης, ανέφερε. Ο Βλαδίμηρος Τριανταφυλλίδης υπέρ της μνήμης του οποίου τελούμε το σημερινό φιλολογικό μνημόσυνο ήταν ένας Πόντιος ήρωας του Καρς, με καταγωγή το χωριό Μαγαρατζίκ.

Ο Βλαδίμηρος Τριανταφύλλωφ ήταν πράγματι μια εξέχουσα μορφή στο σοβιετικό στράτευμα, με τον βαθμό του υπαρχηγού στο γενικό επιτελείο στρατού της τότε Σοβιετικής Ένωσης, που έχαιρε και της εκτίμησης του στρατάρχη Ζούκωφ, νικητή του Β΄ Π. Π. στη μάχη του Στάλινγκραντ, τα στρατεύματα του οποίου εισήλθαν νικηφόρα στο Βερολίνο και γκρέμισαν τον ναζισμό. Ήταν 30 του Απρίλη1945, όταν η σημαία της Σοβιετικής Ένωσης κυμάτιζε στην κορυφή του Ράιχσταγκ.

«Έτσι με βάση όλα τα στοιχεία που συγκέντρωσα, φιλοτέχνησα το πορτρέτο του Βλαδίμηρου Τριανταφύλλωφ, το οποίο και συμπεριλάβαμε βελτιωμένο στο δεύτερο βιβλίο μας με τον τίτλο, "Ιχνηλατώντας τις Ρίζες μας στο Καρς του Καυκάσου", που γράψαμε με την Αρχοντούλα Κωνσταντινίδου. Μετά έγινε και  δημοσίευση στην εφημερίδα "Εύξεινος Πόντος".

Ως Πόντιοι Καρσλήδες οφείλουμε να ανασύρουμε από το αραχνιασμένο χρονοντούλαπο της λήθης τις σημαντικές μορφές των ανθρώπων μας, που δεν βρήκαν χώρο στις σελίδες της επίσημης ιστορίας και να τις καταγράψουμε.

Ο Βλαδίμηρος Τριανταφύλλωφ είναι η αρχή. Το επόμενο πρόσωπο, το οποίο θα τιμήσουμε, θα είναι ο Χαράλαμπος Πυλόρωφ».

Ο Ηλίας Τριανταφυλλίδης

Στη συνέχεια μίλησε για την προσωπικότητα του Βλαδίμηρου Τριανταφύλλωφ ο ανηψιός του, παιδί του αδελφού του, ο συνταξιούχος φιλόλογος Ηλίας Τριανταφυλλίδης, ο οποίος ζει στη Βέροια.

Όπως είπε ο Ηλίας Τριανταφυλλίδης, ο Βλαδίμηρος Κυριάκου Τριανταφυλλίδης, ο Βλαντιμήρ Κυριάκοβιτς Τριανταφύλλωφ, όπως τον ονομάτισαν οι Ρώσοι, γιατί γεννήθηκε και πέθανε στην χώρα τους, ήταν μια προσωπικότητα, διακεκριμένη, που τιμά ιδιαίτερα όχι μόνο τον Ελληνισμό του Πόντου αλλά και το έθνος μας ολόκληρο τολμώ να προσθέσω. Και το λέγω αυτό, γιατί, χωρίς εξαίρεση καμιά, όχι μόνον οι δικοί μας αλλά και οι ξένοι, όσοι εκφράσθηκαν οποτεδήποτε, γι’ αυτήν, δεν παρέλειψαν ποτέ να τονίσουν την ελληνική καταγωγή της. Ακόμη κι ένας Άγγλος βιογράφος της που σημειώνει «of Greece Pontic parents», δηλαδή από Έλληνες Πόντιους γονείς.

Η καταγωγή της οικογένειάς μας είναι από το χωριό Αμπρίκ της Επαρχίας Αργυρούπολης του Πόντου. Για το πώς βρέθηκαν οι πρόγονοί μου στον Καύκασο, δεν είναι θέμα του παρόντος να λεχθεί. Και σ’ ένα από τα 80 περίπου χωριά, άλλα μικρά και άλλα μεγάλα, που ιδρύθηκαν από τους μέτοικους Πόντιους εκεί, το Μαγαρατσίκ, εννέα μόλις χιλιόμετρα έξω από το Καρς, γεννήθηκε στις 14 Μαρτίου του 1894 ο θείος μου, γιος του παππού μου Κυριάκου και της γιαγιάς μου Αναστασίας, Ελλήνων Ορθόδοξων Χριστιανών.

Μεγαλώνοντας βρέθηκε στρατιώτης στον στρατό του Τσάρου, σαν σκαπανέας Μηχανικού. Επειδή όμως είχε πάρει νωρίτερα το πτυχίο του δημοδιδασκάλου, τον έστειλαν στην Σχολή Ανθυπολοχαγών της Μόσχας.

Κατά τις γραπτές μαρτυρίες των Ρώσων βιογράφων του, μετά την αποφοίτησή του από την Σχολή αυτή, αρχίζει γι’ αυτόν μια πραγματικά ξέφρενη σταδιοδρομία. Αναφέρω μόνο ότι χάρη στις εγνωσμένες ικανότητές του, σε ηλικία μόλις 24 ετών ως λοχαγός, διοικούσε Τάγμα, ενώ στα 34 χρόνια της ζωής του, το 1928, ήταν ήδη Στρατηγός, Υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού της Ρωσίας.

Κατά τη Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, σύμφωνα πάντα με τις γραπτές μαρτυρίες, προσχώρησε στους επαναστάτες, όπου και παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του.

Ο Στρατάρχης Ζούκωφ που τον αποκαλεί δάσκαλό του στα «Απομνημονεύματά» του, ενώ για όλους τους άλλους αξιωματικούς αναφέρει μόνο τα ονόματά τους, γι’ αυτόν χρησιμοποιεί πριν από το όνομά του χαρακτηρισμούς, όπως «ο ταλαντούχος», «ο προικισμένος» και άλλους εξίσου επαινετικούς.

Η Βαλέρια Τριανταφυλλίδου

Ακολούθησε σύντομη παρέμβαση από την Βαλέρια Τριανταφυλλίδου δικηγόρο, συγγενή εξ αίματος του Βλαδίμηρου Τριανταφύλλωφ, η οποία μεταξύ άλλων ανέφερε.

Είμαι η Βαλέρια Τριανταφυλλίδου, Δικηγόρος Θεσσαλονίκης και συγγενής εξ αίματος με τον Βλαδίμηρο Τριανταφυλλίδη, θα μου επιτρέψετε να αναφέρομαι σε αυτόν με το ελληνικό του όνομα, της οικογενείας μας, ο οποίος ήταν θείος του αείμνηστου πολυαγαπημένου μου παππού, Αλέξη Τριανταφυλλίδη, και συγκεκριμένα αδερφός του πατέρα του.

Σήμερα, τιμούμε έναν άνθρωπο που κατάφερε να ξεπεράσει τα όρια της εποχής του. Αλλά παράλληλα, τιμούμε και όλους εκείνους που κράτησαν ζωντανή τη μνήμη του. Ανάμεσά τους και τον παππού μου, στον οποίο χρωστάω το ότι έμαθα, αγάπησα και ένιωσα αυτή την ιστορία ως δική μου.

Αυτό που κρατάω από την σημερινή ημέρα είναι πως συνεχίζουμε μια αλυσίδα. Μια αλυσίδα που ξεκινά από τον Πόντο, περνάει μέσα από γενιές, και φτάνει μέχρι εμάς. Μια αλυσίδα μνήμης, τιμής και βαθιάς ανθρώπινης συνέχειας.

Ο Θανάσης Στυλίδης

Ακολούθως ο Θανάσης Στυλίδης, δικηγόρος, ερευνητής, λυράρης και στιχουργός, ο οποίος υπήρξε και μαθητής του φιλολόγου Ηλία Τριανταφυλλίδη, αναφέρθηκε στο γιατί οι Έλληνες που υπήρξαν προσωπικότητες και ήρωες στην Σοβιετική Ένωση, δεν έτυχαν της αναγνώρισης από το ελλαδικό κράτος και τόνισε.

Ο Βλαδίμηρος Κυριάκοβιτς Τριανταφύλλωφ (Vladimir Triandafillov, 1894–1931) υπήρξε μία από τις σπουδαιότερες στρατιωτικές φυσιογνωμίες της Σοβιετικής Ένωσης κατά τον Μεσοπόλεμο.

Παιδί Ποντίων Ελλήνων από το χωριό Μαγαρατσίχ του Καρς στον Καύκασο, αναδείχθηκε σε ανώτατο αξιωματικό του Κόκκινου Στρατού και θεωρείται έως σήμερα ο θεωρητικός θεμελιωτής της έννοιας των «βαθέων επιχειρήσεων» (deep operations) — στρατηγική που καθόρισε τις σοβιετικές επιτυχίες στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Παρ’ όλα αυτά, στην Ελλάδα, τόσο το επίσημο κράτος όσο και τα περισσότερα ποντιακά σωματεία τον αγνοούν. Γιατί;

Η αποσιώπηση αυτή είναι πολυπαραγοντική και οφείλεται σε πολλούς λόγους. Συνοπτικά, θα αναφέρω τους εξής:

Λόγοι πολιτικοί και ιδεολογικοί. Λόγοι έλλειψης ενημέρωσης και τεκμηριωμένης ιστορικής γνώσης. Λόγοι που σχετίζονται με τις αντιφάσεις της ποντιακής ταυτότητας στη νεότερη Ελλάδα. Η διάσταση μεταξύ Ελλαδικού και Οικουμενικού Ελληνισμού.

Η μη αναγνώριση του Τριανταφύλλωφ δεν είναι μόνο ζήτημα πολιτικής προκατάληψης. Αντικατοπτρίζει μια στενή αντίληψη της ελληνικής ιστορίας, που δεν μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε τις παγκόσμιες συμβολές των ανθρώπων ελληνικής καταγωγής πέρα από τα στενά ελλαδικά μας όρια. Ήρθε ο καιρός αυτή η σιωπή να σπάσει. Την αρχή την κάναμε εμείς σήμερα. Πρέπει να ακολουθήσουν όμως κι άλλοι. Και άλλα ποντιακά σωματεία.

Η τιμή προς τον Τριανταφύλλωφ δεν είναι τιμή προς έναν σοβιετικό στρατηγό μόνο. Είναι, κυρίως και πάνω απ’ όλα, τιμή προς έναν Έλληνα του Πόντου, ο οποίος άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην παγκόσμια στρατιωτική σκέψη και στην ιστορία.

Ο Κώστας Φωτιάδης

Σύντομη παρέμβαση στο τέλος της εκδήλωσης έκανε ο Κώστας Φωτιάδης, ομότιμος καθηγητής νεότερης ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, ο οποίος αναφέρθηκε στην έρευνά του στα αρχεία της Ρωσίας και της Σοβιετικής Ένωσης, όπου και διαπίστωσε την μεγάλη προσφορά του Βλαδίμηρου Τριανταφύλλωφ (Τριανταφυλλίδη) στην Σοβιετική Ένωση και στον Κόκκινο Στρατό και παρέδωσε στοιχεία της έρευνάς του, στον Ηλία Τριανταφυλλίδη, φιλόλογο καθηγητή στην Βέροια, τον οποίο και γνώρισε πολύ καλά στα πρώτα χρόνια της θητείας του ως καθηγητής μέσης εκπαίδευσης στην Βέροια και στο νομό Ημαθίας.

Υποτροφία από την Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης

Στο τέλος της εκδήλωσης για τον Βλαδίμηρο Τριανταφύλλωφ (Τριανταφυλλίδη) ο πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης Γιάννης Αποστολίδης, ανακοίνωσε στους παρευρισκομένους ότι θα εισηγηθεί στο διοικητικό συμβούλιο να υπάρξει εκ μέρους του ιστορικού σωματείου της πρωτεύουσας των προσφύγων, υποτροφία για μεταπτυχιακό ή διδακτορικό σε όποιον θελήσει να μελετήσει την ιστορία και την προσφορά του Βλαδίμηρου Τριανταφύλλωφ (Τριανταφυλλίδη), ως ελάχιστη αναγνώριση της προσφοράς του.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν η Ανατολή Δημητριάδου, πρόεδρος της Μέριμνας Ποντίων Κυριών, ο Ανανίας Τσιραμπίδης, ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, πρώην πρόεδρος του Ιστορικού Αρχείου Προσφυγικού Ελληνισμού (ΙΑΠΕ) του Δήμου Καλαμαριάς, ο Βλάσης Αγτζίδης, δρ. νεότερης ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, εκπρόσωποι και μέλη διοικητικών συμβουλίων ποντιακών σωματείων και πολλά μέλη της ευρύτερης προσφυγικής και ποντιακής οικογένειας και των παλιννοστούντων ομογενών από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.