Με αφορμή τις εκλογές στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης έπιασα και πάλι στα χέρια μου την πολύ σημαντική έκδοση από τον γνωστό εκδοτικό οίκο Routledge με τίτλο «The Genocide of the Christian Populations in the Ottoman Empire and its Aftermath (1908-1923)» με επιμελητές τον κορυφαίο ιστορικό Τaner Akçam καθώς και τους δικούς μας Θεοδόσιο Κυριακίδη και Κυριάκο Χατζηκυριακίδη.
Και ο λόγος που το συνδέω με τις εκλογές της Ευξείνου Λέσχης -και το απολύτως θετικό τους αποτέλεσμα ως ένδειξη της ωριμότητας ενός τμήματος των Θεσσαλονικέων Ποντίων- σχετίζεται με τη σπάνια ευκαιρία της συμπόρευσης ενός τμήματος του οργανωμένου ποντιακού χώρου με τους ιστορικούς που μελετούν το έγκλημα της Γενοκτονίας.
Μια σχέση που δεν ήταν αυτονόητη, ειδικά μετά το 2010, όταν το φιλόδοξο πείραμα της ΠΟΕ κατακρημνίστηκε και συνετρίβη μέσα από την κυριαρχία του παραγοντισμού, της ημιμάθειας και της παραταξιακής βίας. Μια εξέλιξη που οδήγησε στην αντιπαλότητα προς την ποντιακή επιστημονική κοινότητα.
Η έκδοση είναι ουσιαστικά ο τόμος των Πρακτικών του Συνεδρίου που η Έδρα Ποντιακών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, είχε διοργανώσει τον Μάιο 2019 με τίτλο: »Η Γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τις συνέπειές της (1908-1923)». Τα θέματα που απασχόλησαν το συνέδριο επικεντρώθηκαν στα όσα συνέβησαν στο χώρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας την περίοδο της κυριαρχίας των Νεότοουρκων.
Με την έκδοση από τον Routledge, οι προσεγγίσεις του συνεδρίου εντάσσονται στη διεθνή βιβλιογραφία για τα ζητήματα της Γενοκτονίας στο χώρο της υπό νεοτουρκικό έλεγχο οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Το συνέδριο υπήρξε άμεσο αποτέλεσμα της ίδρυσης της Έδρας. Και έτσι σώζεται η τιμή του ελληνικού πανεπιστημίου που ελάχιστο ενδιαφέρον έχει τα θέματα αυτά.
Έχουν ήδη δημιουργηθεί σημαντικά επιστημονικά δίκτυα της Έδρας τόσο στην Ελλάδα όσο κυρίως και στο εξωτερικό. Ήδη η δραστηριοποίησή της αποφέρει σημαντικά, ποιοτικά αποτέλεσματα και έπονται στο εξής και άλλα παρόμοια.
Ελπίζουμε στην ίδια κατεύθυνση να κινηθεί τόσο η Έδρα Μικρασιατικών Σπουδών που πριν λίγο καιρό δημιουργήθηκε στο ΠΑΜΑΚ, καθώς και η Έδρα για τη μελέτη της θρησκευτικής ιστορίας της Καθ’ Ημάς Ανατολής.
Ο ίδιος ο εκδοτικός οίκος παρουσιάζει ως εξής την έκδοση αυτή: «Κατά τα χρόνια του λυκόφωτος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι εθνοτικές εντάσεις μεταξύ των μειονοτικών πληθυσμών εντός της αυτοκρατορίας οδήγησαν στη συστηματική καταστροφή του αρμενικού λαού από τη διοίκηση. Αυτό όχι μόνο έθεσε τέλος σε 2.000 χρόνια αρμενικού πολιτισμού στην Ανατολία, αλλά συνοδεύτηκε από τη μαζική δολοφονία Aσσυριακών και Ελληνορθόδοξων Χριστιανών.
Περιέχει μια επιλογή εργασιών που παρουσιάστηκαν στο διεθνές συνέδριο «Η Γενοκτονία των Χριστιανικών Πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι Συνέπειές της (1908–1923)», που διοργανώθηκε από την Έδρα Ποντιακών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Το βιβλίο αυτό βασίζεται σε αδημοσίευτο αρχειακό υλικό και σε μια καινοτόμο ιστοριογραφική προσέγγιση για την ανάλυση των γεγονότων και της κληρονομιάς τους σε συγκριτική προοπτική.
Προκειμένου να κατανοηθεί το ιστορικό πλαίσιο της Οθωμανικής Γενοκτονίας, είναι σημαντικό να μελετηθεί, εκτός από την αρμενική υπόθεση, η μοίρα των ελληνικών και ασσυριακών λαών, παρέχοντας μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση της πολυπλοκότητας της κατάστασης.
Ο τόμος αυτός αποτελεί πρωτίστως ερευνητική συμβολή, αλλά θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί ως συμπληρωματικό κείμενο που θα παρέχει δευτερεύουσα ανάγνωση σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές.»
*Ο ΒΛΑΣΗΣ ΑΓΤΖΙΔΗΣ, είναι δρ. Νεότερης Ιστορίας του ΑΠΘ
