«Την καλατσήν εμουν και τ’ ομμάτα σουν», είπεν με η μάνα μ’, όντες θ’ αποθάν’νεν. «Πούλ’ ι μ’, ορία ανασπάλλετε την! Μετ’ ατό την ταυτότηταν και με την πίστην απέσ’ εμουν έρθαμεν σην Ελλάδαν. Μετ’ ατό την καλατσήν εκράτεσαμεν την ιστορίαν, τ’ εθίματα και τα παραδόσεις εμουν, εκατό χρόνα ασ’ έρθαμεν κιάν αδά σην Ελλάδαν Ατώρα σ’ εσάς ρουζ’ να κρατείτ’ ατο, να μη χά’ται ασήν γενεάν εσουν»!

Κάθαν φορήν που μνημονεύομεν τ’ εμετέρτς π’ έφυαν, λόγον δίγομ’ ατ’ς να κρατούμεν την λαλίαν π’ εκληρονόμεσανε μας. Νασάν ατείντς π’ εγεννέθαν σε Ποντιακόν οσπίτ’. Π’ έζησαν κ’ ετράννυναν με τοι πρόσφυ’ες τη πρώτης τη γενεάς! Π’ έκ’σαν την λαλίαν π’ έγκαν ασήν πατρίδαν, π’ εκαλάτσεψαν με την καλομάνναν ατουν, π’ εκοιμέθαν σην εγκάλαν τ’ς, π’ έκουαν ατεν την ημέραν να τρα’ωδεί πατρίδας τραγωδία και το βράδον να μοιρολο’ά απέσ’ σην σκοτίαν, π’ έκλαψαν έναν κ’ έναν μετ’ ατέν για το χαμένον την πατρίδαν ατ’ς…

Σα πρώτα τη προσφυΐας τα χρόνα, άμον το ενταμούσαν τ’ εμετέρ’ με τοι πρόσφυ’ες πατριώτες ατουν, αμάν ένοι’αν την εγκάλαν και τ’ οσπίτα ατουν κ’ ετίμαναν ατ’ς ασοί συγγενούς κ’ άλλο πολλά!. Ασήν καλατσήν ατουν και μόνον εγροίκαναν π’ έσαν Πόντιοι πατριώτ’ς και εντροπήν είχαν ατο να ερωτούν ατ’ς, ασόποιον μέρος τη πατρίδας έρθαν, ασ΄ εσεβάσκουσαν το διαφορετικόν το ιδίωμαν τη καλατής ατουν. Ατείν ατότες έξεραν, ασ’ εμάς κ’ άλλο καλλίων, π’ όλ’ εμουν ασ’ έναν κοιλίας μάνναν εξέβαμενν! Εδίν’ναν την ευχήν ατουν να ‘παντρεύκουνταν τα παιδία τουν με «Πόντιον και μ’ έναν ομμάτ’», να τιμούν τα πεθερ’κά τουν, να μη ανασπάλλ’νε τον ξεριζωμόν ατουν και να πολεμούν ους να αναγνωρίσκεται τ’ άδικον τη Γενοκτονίας το χάτεμαν ατουν.

Κ’ αχάτοχάς π’ οσήμερον, εμείς τα παιδία τουν, ‘κ’ εκράτεσαμεν τον λόγον εμουν! Ατσάπα ‘κ’ εγροίξαμεν γιατόποιον θ’ έπρεπε να έχομεν το νουν εμουν σην καλατσήν π’ εκληρονόμεσανε μας, να μη χά’ται ασήν γενεάν εμουν; Κ’ απαπάν’, κάποιοι ασ’ εμάς είπαν «φτου κ’ απόθεν εξέβα»! Άμα, κάποιοι πα έσαν δικαιολοεμέν’, ασό ‘κ’ εφήν’ναν ατ’ς γονέοι και δασκάλ’ να ομιλούν ατεν! Γονέοι π’ εφοούσαν θ’ εκοροΐδευαν τα παιδία τουν και δασκάλ’ το ‘κί θα επόρ’ναν να μαθίζ’νε τα παιδία τουν τ’ Ελλενικόν την λαλίαν! Δικαιολοϊμέν’ έσαν και ατείν π’ ενωρίς εχάσαν τα γονικά τουν, ε’είν’ π’ εξενητεύ’ταν και όλ’ ατουν συχωρίουνταν! Άμα… αδά πα σην Ελλάδαν, εμείς π’ έξεραμεν κ’ εκαλάτσευαμ’ ατεν με τα γονικά μουν, ασ’ επάντρεψαμεν μ ’αρθώπ’ς πη ‘κ’ έσαν Πόντιοι, πώς επόρεσαμεν ν’ αφηνομ’ατεν ν’ ανασπάλλ’κεται;

Οσήμερον π’ έφυαν τ’ εμετέρ’, σ’ εμάς ρούζ’ το χρέος να δίγομ’ ατεν ψήν’! Τρανόν ευγνωμοσύναν χρεωστούμεν σον Πανελλήνιον τον Σύλλογον Ποντίων Εκπαιδευτικών, π’ εγνέφ’σεν μας, με το να ευτά’νε διαπιστευμέντς δασκάλτς, πη δίν’νε μαθέματα, απάν’ σο Ποντιακόν την διάλεκτον. Λαχ’ εμείς πα αρχινούμεν να χρέσκουμες, σο καθεμερ’νόν την καλατσήν με τα παιδία μουν, κάποια ασά ποντιακά τα παροιμίας π’ εξέρομεν και να μαθίζομ’ ατα τα συνήθειαςς π’ εκληρονόμεσανε μας. Μαναχόν με το «να τρώγω τα κάκαλα σ’», «λελεύω τα κατσία σ’» και «η μάνα σ’ να ποδεδίεις σεν», η λαλία μουν ‘κ’ επορεί να έχ’ συνέχειαν σα παιδία μουν. Να μαθίζομ’ ατα να τραγωδούν ορθά και να εξέρ’νε ποίον έν’ το νόεμαν ατουν. Με το να λαγγεύ’νε, άμον τ’ ακούνε τη κεμεντζές την λαλίαν, σα γλέντια και σα φεστιβάλ’, σ’ ολίγα χρόνα απ’ ατώρα, θ’ απομέν’νε τα χορόντας και θ’ αποθάν’ η λαλία μουν. Να είν’ καλά τα Ποντιακά τα Συλλόγους π’ επλέθυναν και το Ποντιακόν το θέατρον π’ έγκεν ψήν σα ημέρας εμουν!.

Άμα, εθαρρείς και γουρζουλάς εσέβεν αναμεταξύ εμουν και ξάν εχωρίγαμε, αδά σην φορήν, απάν’ σα ο ιδιώματα και τον τόπον απόθεν έρθαμεν! Κάθαν φορήν π’ ευρίουμες με πατριώτ’ς ασ’ έναν άλλο μέρος, με το να λέομεν, εμείς αέτσ’ ‘κί λέομ’ ατο, «τ’ εμόν το τάν’ κ’ άλλ’ άσπρον έν’», εξέβεν τ’ όνεμαν εμουν ντο ‘κ’ είμες αγαπεμέν’. Με το να ταβίζ’νε Γαρσλήδες με Τραπεζουνταίοις, Πάφραληδες με Κλωστούς, τα Συλλόγους εμουν πα εχωρίγαν κ’ επορεί γιατεκείνο ’κ’ επορούμεν να ευρίκομεν το δίκαιον εμουν, απάν’ σην Γενοκτονίαν! Λαχ’ οσήμερον εγροικούμεν το τρανόν την αξίαν τη λαλίας εμουν, π’ εκράτεσαν ατο τ’ εμετέρ’ δυο χιλλάδας χρόνα σην πατρίδαν και άλλ’ εκατό σον τόπον π’ εγεννέθεν ασ’ τ’ ’Αρχαίους τ’ Έλλενες.

*Η ΓΙΟΥΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ, είναι συνταξιούχος – εκπαιδευτικός

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΕύΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, Φεβρουάριος (Κούντουρον) 2026, Αριθμός Φύλλου 343