Στην σημασία του Εθνικού Κεντρικού Μνημείου Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, τα αποκαλυπτήρια του οποίο έκανε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και ομιλία για το νόημα της 19ης Μαΐου, αναφέρθηκε στη διάρκεια της ομιλίας του ο Ιάκωβος Κωστίδης, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Αμμοχώσου «ΤΕΜΕΤΕΡΟΝ», καλωσορίζοντας όλους όσους συμμετείχαν σε αυτήν την ιστορική στιγμή για τον ποντιακό ελληνισμό που ζει και δημιουργεί στην Κύπρο.
Στην ομιλία του ο Ιάκωβος Κωστίδης, το βράδυ της Τρίτης 19 Μαΐου 2026, ανέφερε.
Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε της Κυπριακής Δημοκρατίας,
Πανιερώτατε Μητροπολίτα Κωνσταντίας και Αμμοχώστου,
Έντιμε κύριε Δήμαρχε Παραλιμνίου – Δερύνειας,
Έντιμε κύριε Αρχηγέ της Αστυνομίας,
Εκλεκτοί εκπρόσωποι της Πολιτείας, της Εκκλησίας, των αρχών και των φορέων,
Αγαπητοί συνεργάτες, φίλοι και συνοδοιπόροι,
Αδελφές και αδελφοί,
Σήμερα δεν βρισκόμαστε απλώς μπροστά σε μια τελετή.
Σήμερα στεκόμαστε μπροστά στην Ιστορία.
Στεκόμαστε μπροστά στη μνήμη των 353.000 Ελλήνων του Πόντου, που χάθηκαν βίαια μέσα στα χρόνια της Γενοκτονίας. Στεκόμαστε μπροστά σε ψυχές που δεν ζητούν εκδίκηση. Ζητούν δικαίωση. Ζητούν αναγνώριση. Ζητούν αλήθεια. Ζητούν ιστορική λύτρωση. Ζητούν από εμάς να μην ξεχάσουμε.
Και σήμερα, εδώ στο Παραλίμνι, η μνήμη αποκτά τόπο.
Σήμερα η μνήμη αποκτά σώμα.
Σήμερα η μνήμη αποκτά φωνή.
Αποκτά τόπο, γιατί από σήμερα η κυπριακή γη φιλοξενεί έναν μόνιμο χώρο αναφοράς για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Έναν τόπο όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να σταθούν, να σιωπήσουν, να προσευχηθούν, να θυμηθούν.
Αποκτά σώμα, γιατί ο πόνος, η ιστορία, ο ξεριζωμός και η αξιοπρέπεια ενός λαού αποτυπώνονται πλέον σε μορφή. Το μνημείο που αποκαλύπτουμε σήμερα, έργο του γλύπτη Γεώργιου Κικκώτη, δεν είναι απλώς πέτρα, μέταλλο και τέχνη. Είναι σιωπή που μιλά. Είναι μνήμη που στέκεται όρθια. Είναι μια πληγή που δεν κλείνει για να ξεχαστεί, αλλά μένει ανοιχτή για να θυμίζει.
Και αποκτά φωνή, γιατί εμείς είμαστε εδώ.
Γιατί οι απόγονοι εκείνων που διώχθηκαν, εκείνων που ξεριζώθηκαν, εκείνων που έχασαν πατρίδες, σπίτια, εκκλησίες, γλώσσα, αγαπημένους και όνειρα, στεκόμαστε σήμερα όρθιοι και λέμε:
Δεν ξεχνούμε.
Όμως σήμερα δεν ήρθαμε εδώ για να σκορπίσουμε μίσος.
Δεν ήρθαμε για να ανοίξουμε δρόμους εκδίκησης.
Ήρθαμε για να υπηρετήσουμε την αλήθεια.
Γιατί η μνήμη, όταν είναι καθαρή, δεν γεννά μίσος. Γεννά ευθύνη.
Η ιστορική αλήθεια δεν είναι πράξη εχθρότητας. Είναι πράξη δικαιοσύνης.
Και η αναγνώριση μιας Γενοκτονίας δεν αφορά μόνο έναν λαό. Αφορά την ανθρωπότητα ολόκληρη. Αφορά την ανάγκη να μην επιτρέπουμε στο έγκλημα να σκεπάζεται από τη σιωπή.
Ο Ποντιακός Ελληνισμός δεν είναι μόνο ο πόνος του. Δεν είναι μόνο η Γενοκτονία. Δεν είναι μόνο ο ξεριζωμός. Είναι και ο πολιτισμός του. Είναι η πίστη του. Είναι η λύρα του. Είναι οι χοροί του. Είναι η γλώσσα του. Είναι οι μάνες που κράτησαν ζωντανές τις μνήμες μέσα στα σπίτια. Είναι οι παππούδες που μίλησαν στα εγγόνια τους για πατρίδες που δεν γνώρισαν ποτέ, αλλά ένιωσαν σαν δικές τους. Είναι τα τραγούδια που μετέφεραν την ιστορία εκεί όπου δεν έφταναν τα βιβλία. Είναι η δύναμη ενός λαού που προσπάθησαν να τον ξεριζώσουν, αλλά δεν κατάφεραν να τον αφανίσουν.
Γιατί ο Πόντος δεν έζησε μόνο στον γεωγραφικό του χώρο.
Έζησε και συνεχίζει να ζει μέσα στους ανθρώπους του.
Ζει στην Κύπρο.
Ζει στην Ελλάδα.
Ζει στη διασπορά.
Ζει σε κάθε παιδί που μαθαίνει έναν ποντιακό χορό.
Σε κάθε νέο που ακούει τη λύρα και ρωτά τι σημαίνει αυτός ο ήχος.
Σε κάθε οικογένεια που κρατά μια φωτογραφία, μια ιστορία, μια λέξη, μια προσευχή.
Αυτό είναι το μεγάλο μας χρέος σήμερα. Όχι μόνο να θυμηθούμε τι χάθηκε, αλλά να καταλάβουμε τι πρέπει να σωθεί.
Και αυτό το μνημείο δεν ανεγέρθηκε μόνο για τους Ποντίους. Ανεγέρθηκε για κάθε άνθρωπο που πιστεύει ότι η μνήμη είναι θεμέλιο αξιοπρέπειας. Για κάθε άνθρωπο που πιστεύει ότι ένας λαός χωρίς μνήμη χάνει τον προσανατολισμό του. Για κάθε άνθρωπο που πιστεύει ότι η ειρήνη δεν χτίζεται πάνω στη λήθη, αλλά πάνω στην αλήθεια.
Ως Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντίων Αμμοχώστου «ΤΕΜΕΤΕΡΟΝ», η σημερινή ημέρα αποτελεί για εμάς κορυφαία στιγμή. Είναι η δικαίωση μιας προσπάθειας, ενός οράματος, μιας αγωνίας πολλών ανθρώπων. Ανθρώπων που πίστεψαν ότι ο Ποντιακός Ελληνισμός στην Κύπρο έπρεπε να έχει έναν δικό του τόπο μνήμης. Ένα σημείο αναφοράς. Έναν χώρο όπου η ιστορία μας δεν θα λέγεται μόνο με λόγια, αλλά θα στέκει μπροστά μας.
Και γι’ αυτό σήμερα οφείλουμε ευγνωμοσύνη.
Προς τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Νίκο Χριστοδουλίδη, υπό την αιγίδα του οποίου πραγματοποιείται η σημερινή εκδήλωση, για την παρουσία και τη στήριξή του σε μια ημέρα με βαθύ ιστορικό και συμβολικό βάρος.
Προς τον Δήμο Παραλιμνίου – Δερύνειας και τον Δήμαρχο, κ. Γιώργο Νικολέττο, για τη συνεργασία, τη στήριξη και την αγκαλιά που πρόσφερε σε αυτή την προσπάθεια.
Προς την Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου και τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη μας, για την πνευματική παρουσία, την ευλογία, αλλά και την καθοριστική συμβολή του στην έλευση της ιερής εικόνας του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα στην Κύπρο, η οποία προσέδωσε ιδιαίτερο πνευματικό βάθος στις φετινές εκδηλώσεις μνήμης.
Προς το Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης», για τη συνεργασία και τη διαρκή του προσφορά στον αγώνα της μνήμης και της αναγνώρισης.
Προς τον γλύπτη Γεώργιο Κικκώτη, που έδωσε μορφή σε έναν πόνο που δεν είναι εύκολο να αποτυπωθεί. Που κλήθηκε να μετατρέψει τη μνήμη σε εικόνα, τη σιωπή σε σώμα, την ιστορία σε σημείο αναφοράς.
Προς όλους όσοι εργάστηκαν για να φτάσουμε μέχρι εδώ. Τους συνεργάτες, τους εθελοντές, τους ανθρώπους του Δήμου, τους ανθρώπους του Συλλόγου, τους τεχνίτες, τους εργάτες, όλους όσοι μπορεί να μη φαίνονται απόψε στο προσκήνιο, αλλά άφησαν το δικό τους αποτύπωμα σε αυτό το έργο.
Γιατί κανένα μνημείο δεν ανεγείρεται μόνο με υλικά.
Ανεγείρεται με πίστη.
Με κόπο.
Με επιμονή.
Με ανθρώπους.
Σήμερα, όμως, μαζί μας δεν είναι μόνο όσοι βλέπουμε μπροστά μας.
Μαζί μας είναι και εκείνοι που δεν πρόλαβαν να δικαιωθούν.
Είναι οι μάνες που περπάτησαν δρόμους εξορίας με τα παιδιά στην αγκαλιά.
Είναι τα παιδιά που δεν μεγάλωσαν.
Είναι οι πατέρες που δεν γύρισαν.
Είναι οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, που κουβάλησαν τον Πόντο μέσα τους, ακόμη κι όταν δεν μπορούσαν να επιστρέψουν σε αυτόν.
Μαζί μας είναι οι 353.000 ψυχές.
Όχι ως αριθμός.
Ως πρόσωπα.
Ως οικογένειες.
Ως χωριά.
Ως εκκλησίες.
Ως τραγούδια που κόπηκαν στη μέση.
Ως ζωές που δεν ολοκληρώθηκαν.
Και μπροστά σε αυτές τις ψυχές, δεν χρειάζονται μεγάλα λόγια.
Χρειάζεται υπόσχεση.
Υπόσχεση ότι θα θυμόμαστε.
Υπόσχεση ότι θα μιλούμε.
Υπόσχεση ότι θα μεταδώσουμε.
Υπόσχεση ότι τα παιδιά μας δεν θα γνωρίσουν τον Πόντο μόνο ως τραγωδία, αλλά ως πολιτισμό, ως περηφάνια, ως πίστη, ως συνέχεια.
Αυτό είναι το όραμά μας. Να μη μείνει η μνήμη κλεισμένη σε μια επέτειο. Να γίνει παιδεία. Να γίνει πολιτισμός. Να γίνει συνείδηση. Να γίνει γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και στο μέλλον.
Γιατί η 19η Μαΐου δεν είναι μόνο ημέρα πένθους. Είναι ημέρα ευθύνης. Είναι ημέρα ταυτότητας. Είναι ημέρα που μας καλεί να σταθούμε με αξιοπρέπεια απέναντι στην Ιστορία και να πούμε ότι η μνήμη δεν παραγράφεται.
Σήμερα, εδώ στο Παραλίμνι, η μνήμη σας στέκει όρθια.
Σήμερα, παραδίδουμε αυτό το μνημείο στον τόπο, στην κοινωνία, στις επόμενες γενιές.
Ας είναι τόπος προσευχής.
Ας είναι τόπος περισυλλογής.
Ας είναι τόπος παιδείας.
Ας είναι τόπος όπου η σιωπή θα διδάσκει και η μνήμη θα μένει ζωντανή.
Και ας θυμόμαστε πάντοτε:
Οι λαοί δεν χάνονται όταν ξεριζώνονται.
Χάνονται όταν πάψουν να θυμούνται.
Εμείς είμαστε εδώ για να θυμόμαστε.
Είμαστε εδώ για να συνεχίσουμε.
Είμαστε εδώ για να πούμε, σήμερα και πάντα:
Δεν ξεχνώ.
