ΤΟΥ ΦΟΡΗ ΠΕΤΑΛΙΔΗ
Εγκαινιάστηκε το βράδυ της Τετάρτης 5 Οκτωβρίου 2022, η επετειακή έκθεση, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη μικρασιατική καταστροφή: «Ανοιγάρ’μνήμης» 100 κειμήλια αφηγούνται, στον Πολυχώρο Πολιτισμού Ισλαχανέ στη Θεσσαλονίκη, την οποία συνδιοργανώνουν, η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κεντρικής Μακεδονίας του Υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με τον Φάρο Ποντίων.
Η εκδήλωση άρχισε στις 7 το βράδυ, με τον συντονισμό της Αρετής Κονδυλίδου, κοινωνικής ανθρωπολόγου – λαογράφου, η οποία αναφέρθηκε στην σημασία της έκθεσης για τους πρόσφυγες στη Θεσσαλονίκη και το χώρο που φιλοξενείται.
Ακολούθησε η Σοφία Χριστοφορίδου Αρχιτέκτων Μηχανικός, Προϊστάμενη Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κεντρικής Μακεδονίας, ΥΠΠΟΑ, η οποία μεταξύ άλλων ανέφερε πως «αποτίνοντας ελάχιτο φόρο τιμής στην προγονική καταγωγή, με σεβασμό στην ιστορική γνώση και την καθοριστική συμβολή των προπάππων μας και όλων των ξεριζωμένων Ποντίων στην πολιτισμική, οικονομική και κοινωνική ανόρθωση της Πατρίδας, συνδιοργανώνουμε με τον Φάρο Ποντίων την Έκθεση κειμηλίων «Ανοιγάρ’ μνήμης», από τη συλλογή του Κώστα Αλεξανδρίδη».
Ο Αντώνης Κ. Λιάπης, Δρ. Κοινωνιολογίας, Ιδρυτής Μουσείου Καλαθοπλεκτικής, αναφερόμενος στην αποτύπωση της μνήμης μέσα από καλάθια προσφύγων, τόνισε τη σημασία που είχαν για τους Έλληνες του Πόντου στην αγροτική και κτηνοτροφική ζωή και πως σήμερα η Τουρκία ενισχύει τις προσπάθειες στον Πόντο για την καλαθοπλεκτική και είναι άξια συγχαρητηρίων γι’ αυτό που κάνει, ενώ αντίθετα στην Ελλάδα, εγκαταλείπονται οι παραδοσιακές τέχνες.
Ο Κώστας Αλεξανδρίδης, Ηθοποιός, συλλέκτης, μίλησε για τη συλλογή «Ανοιγάρ΄ μνήμης» ως παρακαταθήκη μελέτης, επισημαίνοντας ότι «η συμβολική αναβίωση της λαϊκής τέχνης της Τραπεζούντας με επαγγέλματα και πρακτικές του καθημερινού βίου που έχουν εκλείψει δεν στοχεύει στην εξιδανίκευση του παρελθόντος αλλά στην επανασύνδεση μας με αυτό.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα μικρό μέρος της 46χρονης συλλογή μου, που απαίτησε μελέτη, έρευνα και φυσικά οικονομικές θυσίες. Εκατοό κειμήλια της Έκθεσης «Ανοιράρ’ μνήμης» αποτυπώνουν μέρος του αργοτικού βίου των προγόνων μας, προ του ξεριζωμού του 1922. Εύχομαι να μελετηθούν, να αξιοποιηθούν και να εμπνεύσουν τις νεότερες γενιές».
Η Μυροφόρα Ευσταθιάδου, Δρ. Λαογραφίας, Διδάσκουσα - Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών. Αφηγήσεις κειμηλίων – αφηγήσεις ζωής: μια θεματική έκθεση βασισμένη στη μνήμη των απογόνων, τόνισε πως η συλλοογή του Κώστα Αλεξανδρίδη άνοιξε, όπως ανοίγει ένα παλαιό σεντούκι προίκας που ευωδιάζει. Οι αφηγήσεις των κειμηλίων μετατρέπονται σε αφηγήσεις ζωής, θεραπεύοντας την τραυματισμένη μνήμη.
Ακολούθησε ένα μικρό μουσικό πρόγραμμα με τραγούδια του Ευξείνου Πόντου,με την Αντωνία Καραγιαννίδου στο τραγούδι και στη λύρα τον Μάριο Γκαϊτατζή.
Στη συνέχεια στον αίθριο του Πολυχώρου Πολιτισμού Ισλαχανέ, είχε στηθεί μπουφές με παραδοσιακά ποντιακά προϊόντα, από την επιχείρηση «Ραγιάν» που βρίσκεται στη Βάθυ Κιλκίς, του Θεόφιλου Γεωργιάδη και της συζύγου του Ελένης.
Απόσπασαν τις καλύτερες κριτικές για την ποιότητα των προϊόντων, με «άρωμα γεύσης» από τα Παρχάρια του Ευξείνου Πόντου, με τη συνταγή του παππού και της καλομάνας.
Εκατό κειμήλια αφηγούνται τον πολιτισμό των κατόχων τους. Εκατό επιλεγμένα κειμήλια από τη συλλογή του Κώστα Αλεξανδρίδη, μια συλλογή 46 ετών! Εκατό υλικά τεκμήρια μνήμης - πριν το 1922 - δίνουν απαντήσεις για τον αστικό και αγροτικό βίο της ευρύτερης περιοχής της Τραπεζούντας.
Έξι επαγγέλματα, του σιδερά, του ράφτη, του καφετζή, του καλαθά, του χαλκωματά και του τσαγκάρη, συνομιλούν με το genuis loci του χώρου του Ισλαχανέ, εκεί που κάποτε, ορφανά αγόρια, διδάσκονταν τέχνες και τεχνικές, όπως του σιδερά και του τσαγκάρη, για να γίνουν επαγγελματίες.
Έξι καταστήματα της Τραπεζούντας των αρχών του περασμένου αιώνα αναβιώνουν, ξεκλειδώνοντας τη μνήμη, μέσα από αφηγήσεις προσφύγων - ιστορίες που ακούγονται κι άλλες που διαβάζονται - με επιλεγμένη μουσική υπόκρουση του λαογραφικού αρχείου «Στάθη Ευσταθιάδη».
Προφορικές μαρτυρίες και υλικά τεκμήρια, ιστορίες και εργαλεία, άνθρωποι και αντικείμενα σε μία έκθεση φόρο τιμής στη μνήμη.
Επιμέλεια Έκθεσης: Μυροφόρα Ευσταθιάδου, Κώστας Αλεξανδρίδης.
Διάρκεια έκθεσης: 5/10 – 15/11/2022.
Ώρες επισκέψεων: Δευτέρα – Παρασκευή 10.00 - 14.00. Τετάρτη 10.00 - 20.00.
ΥΠΠΟΑ Πολυχώρος Πολιτισμού Ισλαχανέ. Ελένης Ζωγράφου 3, 546 34, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310.206910 .www.ppxi.gr
