Dr ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΗΛΟΝΙΔΗΣ*

Η αυξημένη χοληστερίνη απασχολεί εκατομμύρια ανθρώπων ιδιαίτερα μετά τη μέση ηλικία αλλά και τους νέους σε ηλικία.

Ο όρος υπερλιπιδαιμία σημαίνει ότι υπάρχει στο αίμα αυξημένο ένα ή περισσότερα κλάσματα των λιποπρωτεϊνών.

Οι υπερλιπιδαιμίες διακρίνονται σε πρωτοπαθείς και οφείλονται σε ενδογενή προβλήματα στην παραγωγή και διακίνηση των λιποπρωτεϊνών και σε δευτεροπαθείς που οφείλονται σε διαιτητικές παρεκτροπές ή συνέπεια συστηματικών νόσων.

Κατά πόσο η αυξημένη χολοστερίνη είναι αποτέλεσμα γονιδιακής διαταραχής και κατά πόσον εξαρτάται από παράγοντες όπως διατροφή, άσκηση, κάπνισμα, είναι ερωτήματα που και σήμερα ακόμη δεν μπορεί με σαφήνεια να απαντηθούν. Φαίνεται συνεχώς να κερδίζει έδαφος σήμερα η πιθανότητα γονιδιακής διαταραχής για την αυξημένη χοληστερίνη.

Φυσιολογικές τιμές των Λιποειδών

Φυσιολογικά επίπεδα χοληστερόλης για τους ενήλικες θεωρούνται μέχρι τα 200 mgldl, από 200 – 240 χαρακτηρίζονται αμφίβολα και πάνω από 240 σίγουρα παθολογικά.

Η τιμή των τριγλυκεριδίων θεωρούνται φυσιολογικές αν δεν υπερβαίνει τα 180 mgldl.

Η HDL χοληστερίνη «καλή» χοληστερίνη χαρακτηρίζεται παθολογική αν είναι μικρότερη από 40 mgldl.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σχέση ολικής χοληστερίνης προς την HDL που δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη 5.5 – 5.

Η «καλή» HDL, χοληστερίνη λειτουργεί σαν μια σκούπα που παίρνει τη χοληστερίνη από τους ιστούς και τη μεταφέρει στο ήπαρ (συκώτι) όπου και μεταβολίζεται, η δε «κακή» LDL ματεφέρει τη χοληστερίνη από το ήπαρ στους ιστούς.

Αυξημένες τιμές της «κακής» χοληστερίνης προκαλούν σημαντικές βλάβες στο καρδιοαγγειακό σύστημα με τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών. Οι αθηρωματικές πλάκες προκαλούν έμφραγμα του μυοκαρδίου λόγω της απόφραξης της στεφανιαίας αρτηρίας.

Αθηρωματικές πλάκες παρατηρούνται και στις καρωτίδες με συνέπεια διαφυγής πλακών στα αγγεία του εγκεφάλου και δημιουργία αγγειακών επεισοδίων.

Οικογενής υπερχοληστεριναιμία

Είναι κληρονομική νόσος όπου γονιδιακές διαταραχές είναι αιτία πολύ υψηλών επιπέδων χοληστερίνης.

Εάν είναι γονιός έχει οικογενή υπερχοληστεριναιμία τότε υπάρχει πιθανότητα 50% να την κληρονομήσουν τα παιδιά. Σ’ αυτή την οικογενή υπερχοληστεριναιμία η παραγωγή της LDL «κακής» χοληστερίνης είναι υπερβολική και δεν υπάρχουν οι υποδοχείς για την απομάκρυνση από το αίμα.

Η οικογενής υπερχοληστεριναιμία είναι μια σιωπηλή, αθόρυβη νόσος και τα άτομα αυτά από μικρή ηλικία εμφανίζουν ξανθελάσματα στα βλέφαρα και ξανθώματα στις παλάμες και στους τένοντες των άκρων ποδιών (τενόντια ξανθώματα).

Η διάγνωση της οικογενούς υπερχοληστεριναιμίας είναι σημαντικό να γίνεται νωρίς ώστε να αποτραπούν οι βλάβες από τα αγγεία.

Η πρώτη εκτίμηση της οικογενούς δυσλιπιδαιμίας πρέπει να γίνει σε μικρή ηλικία και να εκτιμάται σε ετήσια βάση.

Εκτός την πρωτοπαθή (οικογενής) και δευτεροπαθή (διαιτική παρεκτροπή), υπάρχει υπερλιπιδαιμία: Από συστηματικά νοσήματα όπως:

1.Υποθυρεοειδισμός.

2.Παχυσαρκία.

3.Διαβήτης τύπου 1 και 2.

4.Νεφρωσικό σύνδρομο και Νεφρική Ανεπάρκεια.

5.Αποφρατικός Ικτερος.

6.Εγκυμοσύνη.

Από φάρμακα όπως:

1.Οιστρογόνα.

2.Διουρητικά.

3.Β – αναστολείς.

4.Κορτιζόνη.

5.Αλκοόλ.

Θεραπεία

Όσο καταφέρνουμε να κρατήσουμε την «κακή» χοληστερίνη στα επίπεδα 100 – 130 mgldl και την «καλή» HDL πάνω από 40 mgldl ο κίνδυνος των αγγειακών βλαβών ελαχιστοποιείται.

Σήμερα τα φάρμακα πρώτης επιλογής είναι οι στατίνες που αναστέλλουν τη δράση του ενζύμου β – υδροξυ – β – μεθυλγουταρυλο – συνενζύμου Α που προάγει τον σχηματισμό της χοληστερίνης από το ήπαρ.

Όταν υπάρχει υπερτριγλυκεριδαιμία χρησιμοποιούνται οι φιμπράτες που μειώνουν την παραγωγή και αυξάνουν τον καταβολισμό των τριγλυκεριδίων.

Στην μεικτή λιπιδαιμία με αυξημένη τη χοληστερίνη και τριγλυκερίδια μπορεί να γίνει ο συνδυασμός και των δύο κατηγοριών των φαρμάκων.

Εξελίξεις των τελευταίων χρόνων είναι η χορήγηση αντισωμάτων μαζί με τις στατίνες. Είναι ενέσιμη μορφή και δίνεται κάθε δύο εβδομάδες.

Οι παρενέργειες από τη λήψη αντιλιπιδικών φαρμάκων είναι:

1.Οι γαστρεντερικές διαταραχές.

2.Η υπερουριχαιμία (αύξηση ουρικού οξέως).

3.Αύξηση των τρανσταμινάσων.

4.Διάρροια.

5.Σπάνια χολολιθίαση.

Κλείνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά για τη χοληστερίνη και για τη μείωση των καρδιοαγγειακών συμβαμάτων αναγκαία η μείωση, του σωματικού βάρους, υγιεινή διατροφή και τακτική σωματική άσκηση.

*Ο Dr ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΗΛΟΝΙΔΗΣ, είναι Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας και Νοσημάτων Πνεύμονα της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τέως Διευθυντής της Δ’ Παθολογικής Πανεπιστημιακής Κλινικής του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης